khí cục

Định nghĩa

Danh từ:
- Tài trí và độ lượng của một người: "Khí cục" dùng để chỉ phẩm chất tổng hợp về trí tuệ và sự rộng lượng, khoan dung trong tính cách của một cá nhân.
- Tầm nhìn và tâm hồn: Từ này còn ám chỉ tầm nhìn xa trông rộng và sự cao thượng trong tâm hồn của con người.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Người lãnh đạo ấy có khí cục rộng lớn, luôn biết thu phục lòng người. (Vị lãnh đạo ấy có tài trí và độ lượng rộng lớn, luôn biết thu phục lòng người.)
- Đừng để khí cục nhỏ nhen ảnh hưởng đến quyết định của mình. (Đừng để sự nhỏ nhen về tầm nhìn và độ lượng ảnh hưởng đến quyết định của mình.)
- Sự thành công của ông ta một phần nhờ vào khí cục hơn người. (Sự thành công của ông ta một phần nhờ vào tài trí và độ lượng hơn người.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Khí cục hẹp hòi": dùng để chỉ người có tầm nhìn ngắn, tính toán nhỏ nhặt, thiếu sự khoan dung.
- Một người khí cục hẹp hòi khó có thể làm nên đại sự. (Một người có tầm nhìn hẹp hòi khó có thể làm nên việc lớn.)
"Khí cục đại đại" (hoặc "khí cục rộng lớn"): chỉ người có tầm nhìn xa, độ lượng, phóng khoáng.
- Những bậc anh hùng thường có khí cục đại đại. (Những bậc anh hùng thường có tầm nhìn rộng lớn và độ lượng.)

Biến thể và từ gần giống

Khí độ (danh từ): Từ đồng nghĩa, cùng chỉ tài năng, trí tuệ và độ lượng của con người.
- Khí độ của bậc quân tử khiến người khác nể phục. (Độ lượng và tài trí của bậc quân tử khiến người khác nể phục.)
Tầm nhìn (danh từ): Khả năng nhìn xa, dự đoán được tương lai, nhưng không bao hàm ý nghĩa về độ lượng như "khí cục".
Độ lượng (danh từ): Lòng khoan dung, rộng rãi, nhưng thiếu đi khía cạnh về tài trí, mưu lược.

Từ đồng nghĩa

Khí phách: Chí khí và phong độ mạnh mẽ, can trường (thiên về khí thế hơn là trí tuệ và độ lượng).
Bản lĩnh: Năng lực và sự cứng cỏi trong tính cách để đối mặt với khó khăn.
Tâm hồn: Thế giới nội tâm, tình cảm, tư tưởng của con người.

Lưu ý về cách dùng

Từ Hán Việt cổ, mang sắc thái trang trọng: "Khí cục" là một từ Hán Việt, thường được dùng trong văn chương, các bài viết mang tính chất bình luận, đánh giá nhân vật một cách trang trọng hoặc trong giao tiếp có tính học thuật. Ít dùng trong ngôn ngữ nói hàng ngày.
Thường dùng để đánh giá phẩm chất con người: Từ này chủ yếu dùng để nhận xét, đánh giá về phẩm chất, năng lực tinh thần của một cá nhân, đặc biệt là trong các mối quan hệ xã hội hoặc khả năng lãnh đạo.